Atividade

Ministériu Edukasaun aprezenta ezekusaun orsamentu 2026, proposta OJE 2027 ba iha komisaun G – Parlamentu Nasionál

Díli, 19 Outubru 2026 – Sua Exelénsia Ministra Edukasaun Dra. Dulce de Jesus Soares ho Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál (ESJ-ESTV), Sr. Domingos Lopes Lemos hamutuk ho dirijente ministériu edukasaun hala’o aprezentasaun Ezekusaun Orsamentu 2026 no Proposta Orsamentu Jerál Estadu 2027 iha Komisaun G -Parlamentu Nasionál, Segunda-feira ne’e.

Iha diskusaun  Orsamentu Jerál Estadu 2027, Ministra Edukasaun hateten iha  tinan 2026, Ministériu Edukasaun atinje ona rezultadu signifikativu tuir kompromisu IX Governu Konstitusionál nian, liuliu hodi garante katak eskola sira funsiona no estudante sira aprende ho rekursu ne’ebé adekuadu. Iha tinan 2027, Ministériu sei kontinua servisu di’ak ne’ebé hala’o ona, no sei hahú investe maka’as liu iha kualidade aprendizajen.

Parlamentu Nasionál aprova orsamentu US$117.6 millaun ba Ministériu Edukasaun iha tinan 2026. Husi montante ne’e, besik 80%, ka dolar haat husi dolar lima ida-idak, aloka ba saláriu profesór no funsionáriu sira.

To’o rohan fulan Setembru 2026, Ministériu Edukasaun ezekuta ona 72.5% husi ninia orsamentu: US$77.2 millaun gasta ona, no US$7.8 millaun tan kompromete ona legalmente. Ezekusaun tuir kategoria ekonómika mak hanesan Saláriu no Vensimentu: 72.2%; Bens no Servisu: 75.9%; Transferénsia Públika: 88.5%; Kapitál Menór: 0.7%; Kapitál Dezenvolvimentu: 91.2%.

Iha tinan 2026, Ministériu Edukasaun atinje rezultadu xave iha área prioritária oioin, hanesan: elabora no aprova enkuadramentu legál esensiál; koloka profesór husi Bolsa de Candidatos a Professores (BK); fó formasaun ba profesór sira, liuliu kona-ba konteúdu kurrikulár Ensinu Báziku Siklu 3 ba klase 7 no klase 8; no apoia dezenvolvimentu profisionál profesór liuhusi Mentór Lokál no Ekipa Pedagójika. Iha área reforma kurrikulár, Ministériu konklui ona dezenvolvimentu konteúdu kurrikulár Siklu 3 ba klase 8, no hahú ona elaborasaun Enkuadramentu Kurrikulár ba Kurríkulu Nasionál Ensinu Sekundáriu.

Ministériu Edukasaun reafirma ninia kompromisu atu kontinua hametin sistema edukasaun Timor-Leste nian liuhusi lei no enkuadramentu polítiku ne’ebé nesesáriu; garante asesu ba labarik Timor-oan hotu, hodi la husik ema ida iha kotuk; no kontinua konsentra ba asegura kualidade ensinu.

 Iha Proposta Orsamentu Jerál Estadu 2027. Ministériu Edukasaun propoin orsamentu ho montante US$117,835,122, ne’ebé aloka ba programa 5, sub-programa 31 no atividade 89. Kompara ho tinan 2026, orsamentu 2027 besik hanesan, ho aumentu de’it 0.2%. Maibé, iha orsamentu ne’e nia laran, Ministériu muda prioridade ba aprendizajen.

Proposta orsamentu Ministériu Edukasaun ba tinan 2027 tuir kategoria ekonómika mak hanesan Saláriu no Vensimentu: US$93,737,845; Bens no Servisu: US$11,998,515; Transferénsia Públika: US$4,826,680; Kapitál Menór: US$800,200; Kapitál Dezenvolvimentu, US$6,471,882.

Orsamentu 2027 iha objetivu prinsipál tolu. Primeiru, garante katak atividade esensiál sira kontinua la’o, hanesan pagamentu saláriu profesór no implementasaun atividade regulár sira. Daruak, kompleta projetu konstrusaun sira ne’ebé la’o hela. Datoluk, aloka finansiamentu foun hotu ba hadi’a aprendizajen.