Ministériu Edukasaun mak órgaun sentrál Governu Timor-Leste nian ne’ebé responsavel ba konsepsaun, ezekusaun, koordenasaun no avaliasaun polítika públika iha área edukasaun — husi pré-eskolár to’o edukasaun báziku, sekundáriu jerál, téknika-vokasionál no rekorrente.
Ami-nia Mandatu
Tuir programa IX Governu Konstitusionál, Ministériu iha responsabilidade atu garante direitu konstitusionál sidadaun Timoroan hotu-hotu nian ba edukasaun, asegura eskolarizasaun báziku universál no obrigatóriu, no define kurríkulu nasionál iha nivel hotu-hotu sistema eskolár nian. Ninia responsabilidade prinsipál sira inklui:
- Konsolida lian ofisiál sira, Tetun no Portugés, iha edukasaun no promove mós lian lokál, kultura no istória
- Jere edukasaun pré-eskolár, báziku, sekundáriu no téknika-vokasionál, inklui modalidade espesiál edukasaun nian
- Forma profesór sira no aplika rejime karreira dosente
- Mantén rede efisiente fasilidade eskolár nian iha munisípiu 13 hotu no iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Cusse Ambeno
- Promove edukasaun rekorrente no aprendizajen durante moris tomak hodi hakotu analfabetizmu
- Introdús teknolojia informasaun no komunikasaun iha eskola no servisu administrativu sira
- Opera sistema inspesaun eskolár ne’ebé asegura kumprimentu lei no implementasaun kurríkulu
Lideransa
Ministériu ne’e lidera husi Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, ne’ebé hetan nomeasaun iha 1 Jullu 2023 iha IX Governu Konstitusionál. Antes ne’e nia servisu nu’udar Ministra Edukasaun, Juventude no Desportu iha VIII Governu Konstitusionál (2018–2020). Ministra hetan apoiu husi Sekretáriu Estadu ba Edukasaun Sekundáriu Jerál no Téknika-Vokasionál, Domingos Lopes Lemos.
Ami-nia Istória
Bainhira Timor-Leste restaura ninia independénsia iha 20 Maiu 2002, nasaun enfrenta knaar atu harii fila fali sistema edukasaun husi baze: edifísiu eskolár barak destrui ona iha 1999 no profesór barak husik ona rai. Depois de ne’e, governu sira-nia liu-liu — servisu hamutuk ho parseiru sira inklui Banku Mundiál, Parseria Globál ba Edukasaun, UNICEF, UNESCO, Austrália, Nova Zelándia, Portugál no Japaun — harii fila fali sala aula rihun ba rihun, forma forsa traballu dosente nasionál no hasa’e aksesu iha nivel hotu-hotu.
Marku importante rua sai baze ba sistema atuál: Lei Bázika Sistema Edukativu (Lei n.º 14/2008), ne’ebé estabelese arkitetura legál edukasaun Timor-Leste nian, no Planu Estratéjiku Nasionál Edukasaun 2011–2030, ne’ebé fó vizaun umane naruk kona-ba konklusaun edukasaun báziku universál, alfabetizasaun kompletu no paridade jéneru.
Vizaun
Ami-nia vizaun mak labarik no joven Timoroan hotu-hotu — la haree ba jéneru, defisiénsia, lian ka fatin moris — kompleta edukasaun kualidade ne’ebé prepara sira atu partisipa totalmente iha dezenvolvimentu sosiál, ekonómiku no kulturál nasaun nian.
