Labarik ida-idak iha Timor-Leste iha direitu atu aprende — la haree defisiénsia, jéneru, lian ka situasaun. Edukasaun inkluziva mak Ministériu nia kompromisu atu halo direitu ne’e sai realidade iha eskola hotu-hotu.
Polítika Nasionál Edukasaun Inkluziva
Timor-Leste aprova ninia Polítika Nasionál Edukasaun Inkluziva iha 2017, hodi kompromete sistema edukasaun ba asesu ekitativu ba edukasaun ho kualidade ba estudante hotu-hotu, inklui labarik ho defisiénsia. Polítika ne’e implementa husi Diresaun Nasionál Edukasaun Inkluziva no Asaun Sosiál Eskolár, ne’ebé serbisu hamutuk ho eskola, família no parseiru sira.
Dezafiu
Maski iha progresu boot iha habelar asesu ba edukasaun, kuaze balun husi labarik ho tinan 3 to’o 18 ne’ebé iha defisiénsia seidauk rejista iha eskola. Barreira seluk ne’ebé kontinua inklui tama tarde ba Klase 1, sai husi eskola, no rezultadu aprendizajen ki’ik — dezafiu sira ne’ebé fó impaktu boot liu ba labarik vulnerável liu sira.
Ami Halo Saida
Iha Paktu Parseria 2024 ho Parseria Globál ba Edukasaun, Governu no ninia parseiru sira la’o ho reforma integradu sira atu hadi’a asesu inkluzivu no ekitativu ba edukasaun ho kualidade, ne’ebé organiza iha área haat:
- Dadus di’ak liu — hadi’a rekolla no presizaun dadus kona-ba labarik ho defisiénsia, inklui rastreiu defisiénsia iha eskola ho dalan referénsia ne’ebé klaru
- Serbisu-na’in edukasaun — forma profesór no lider eskolár sira iha pedagojia inkluziva
- Envolvimentu família no komunidade — serbisu hamutuk ho inan-aman no komunidade atu lori labarik hotu-hotu ba eskola
- Kualidade edukasaun — asegura katak inkluzaun signifika aprendizajen loloos ba estudante ida-idak
Hatene Liu Tan
Haree perfil inkluzaun Timor-Leste nian iha UNESCO Education Profiles, no serbisu relasionadu iha EMULI, ne’ebé hasai barreira lian ba labarik sira iha komunidade rurál.
