Atividade

Sekretáriu Estadu loke Programa Nasionál Ekivalénsia Ensinu Sekundáriu iha INFORDEPE

Díli, 16 Novembru 2026 — Sekretáriu Estadu ba Ensinu Sekundáriu Jerál no Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál (ESJ-ESTV), Domingos Lopes Lemos, halo abertura ofisiál ba Programa Nasionál Ekivalénsia Ensinu Sekundáriu (PNE-ES), iha Salaun Ian Martin, Instituto Nasionál Formasaun Dosente no Profisionál Edukasaun (INFORDEPE), Balide, segunda-feira.

Iha nia intervensaun, Sekretáriu Estadu hato’o apresiasaun no satisfasaun ba implementasaun programa ne’e, ne’ebé fó oportunidade ba sidadaun sira ne’ebé, tanba razaun no kondisaun diferente, la konsege kontinua ka kompleta sira-nia estudu iha sistema edukasaun formál.

Nia esplika katak, iha tinan hirak liubá, Governu hahú implementa ona programa ekivalénsia iha munisípiu balun, ho objetivu atu fó oportunidade segundu ba sidadaun sira atu kontinua sira-nia prosesu aprendizajen no hetan asesu ba sertifikasaun akadémika. Ho programa ne’e, partisipante sira iha oportunidade atu kompleta sira-nia estudu no, tuir kritériu ne’ebé estabelese, no bele partisipa iha Ezame Nasionál.

Sekretáriu Estadu konsidera partisipante sira hanesan pioneiru iha implementasaun programa ne’e, tanba sira kontribui diretamente ba dezenvolvimentu edukasaun iha Timor-Leste. Nia mós hateten katak, durante tinan 24 restaurasaun independénsia, foin iha períodu governasaun atuál mak programa ekivalénsia ensinu sekundáriu ne’e konsege estabelese no implementa iha rai laran.

Sekretáriu estadu aumenta katak, antes ne’e, joven Timoroan balun tenke ba Kupang, Indonézia, atu kompleta sira-nia estudu liuhosi programa ekivalénsia. Maibé, Governu, liuhosi kooperasaun ho konsultór no espesialista Timoroan sira ne’ebé iha kapasidade, konsege dezenvolve kurríkulu ne’ebé adekuadu atu implementa programa ne’e iha Timor-Leste.

Iha oportunidade ne’e, governante ne’e husu ba formadór no profesór sira atu servisu hamutuk ho diretór eskola no diretór adjuntu sira, hodi asegura jestaun, akompanhamentu no kontrolu ba prosesu aprendizajen. Sekretáriu estadu mós enfatiza katak kolaborasaun entre estrutura eskola sira importante tebes atu programa ne’e bele la’o ho di’ak no atinje rezultadu ne’ebé mak di’ak.

Sekretáriu estadu mós enkoraja partisipante sira atu aproveita oportunidade ida-ne’e ho responsabilidade no kompromisu, tanba edukasaun nu’udar dalan importante ida atu dezenvolve kapasidade pesoál no kontribui ba dezenvolvimentu nasaun.

Aleinde ne’e, Sekretáriu Estadu husu ba Responsável Munisípiu Administrasaun (RMA) no estrutura relevante sira atu fahe informasaun kona-ba programa ne’e ba joven sira iha komunidade ida-idak, hodi aumenta sira-nia partisipasaun iha oportunidade edukativa ne’e. Ho nune’e joven sira bele hetan edukasaun ne’ebé legál no formál, no evita uza sertifikadu falsu, tanba hahalok hanesan ne’e bele prejudika sira-nia futuru akadémiku no profisionál.

Programa abertura ne’e hetan partisipasaun husi Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu Jerál, Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál, Diretór Nasionál Ensinu Rekorrente, formadór no partisipante sira.