Atividade

Feto timorense desempeña papél fundamentál iha luta ba libertasaun no konstrusaun futuru nasaun

Díli, 06 Novembru 2026 – Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares, hamutuk ho Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Sr. Expedito Loro Dias Ximenes, partisipa no hato’o diskursu iha serimónia projesaun dokumentáriu “Mátria”, ne’ebé hala’o iha Auditóriu Arkivu no Muzeu Rezisténsia Timorense (AMRT), iha Díli, sexta-feira ne’e.

Iha nia intervensaun, Ministra Edukasaun subliña katak, bainhira ita hanoin fila-fali istória luta ba libertasaun, ita tenke rekoñese kontribuisaun no sakrifísiu feto Timorense sira nian, ne’ebé desempeña papél fundamentál iha rezisténsia hasoru okupasaun no iha konstrusaun nasaun. Nia temi figura istórika hanesan Rosa Muki Bonaparte, ne’ebé korajen no determinasaun sai símbolu ba partisipasaun feto nian iha luta ba liberdade. Maibé, Ministra mós fó atensaun ba rihun ba rihun feto sira ne’ebé sira-nia naran seidauk rejista iha livru istória.

“Inan sira ne’ebé proteje sira-nia oan, feen sira ne’ebé hein sira-nia kaben nia fila-fali, joven feto sira ne’ebé arriska sira-nia moris iha klandestinidade, no sira hotu ne’ebé, maski hasoru terus, violénsia no lakon, nunka lakon fiar ba independénsia Timor-Leste,” dehan Ministra.

Lideransa másimu Ministériu Edukasaun ne’e mós enfatiza katak rezisténsia la’ós de’it hala’o ho kilat, maibé mós ho domin, korajen, solidariedade no esperansa, ne’ebé maski iha tinan sira ne’ebé difísil liu, nunka konsege atu halakon. Nia hateten katak projesaun dokumentáriu “Mátria” sai oportunidade importante atu fó lian ba feto sira-ne’e no hanoin fila-fali katak independénsia Timor-Leste nian mak rezultadu hosi luta koletiva ida, ne’ebé feto sira desempeña papél fundamentál.

“Ami-nia labarik sira moris iha nasaun livre ida. Barak la hatene terus okupasaun nian, ta’uk persegisaun nian ka sakrifísiu sira ne’ebé marka moris sira-nia aman-inan no avó sira nian. Ami-nia responsabilidade mak hanorin sira katak liberdade ne’ebé sira iha ohin loron ne’e, hanesan mehi ida ne’ebé jerasaun barak luta ba,” afirma Ministra.

Ministra mós husu atu labarik Timorense hotu-hotu hatene istória feto sira-ne’e no komprende katak sira mós iha kapasidade atu transforma sira-nia nasaun. Iha oportunidade ne’e, nia hato’o parabéns ba Arkivu no Muzeu Rezisténsia Timorense no parseiru sira hotu ne’ebé envolve iha inisiativa ne’e, tanba kontribui ba prezervasaun memória koletiva no transmisaun valór sira ne’ebé fundamenta independénsia ba jerasaun foun sira.