Eskola Dom Martinho Maliana, falta livru ba alunu 11o ano

Maliana, 7 Marsu 2013.Diretór Eskola Ensinu Sekuandáriu Jeral No. 1 Dom Martinho Lopes da Costa Maliana, Juvencio de Jesus hateten, ninia eskola sei falta livru didátiku ba alunu sira nebe tur banku 110 ano. Asuntu ne’e hato’o ona ba Edukasaun Rejional maibé seidauk hetan rezultadu. Dadauk ne’e Ministeriu haruka ona livru rihun 6000 mai maibé livru sira ba 100 ano nian dei’it. No livru hirak ne’e eskola fahe hotu ona ba alunu sira atu sira bele estuda.
Diretor hateten lia hirak ne’e iha sorumutu ho Vise Ministru Ensinu Sekundária Jerál, Virgilho simith, iha salaun Eskola ensinu Sekundária jerál No. 1 Dom Martinho Lopes Maliana.
Alein falta livru, eskola ida ne’e mos infrenta falta profesór ba disiplina sira. Liu-liu diciplina sira maka hanesan tuir mai ne’e: teknolojia multi media, Geografia, ekonomia no materia desportu nian.
Diretór Jovencio hatutan, iha livru teknolojia multi media kapitulu 3, kona ba pratika la’os teoria. Iha neba progama kona funsionamentu komputador, II kapitulu kona ba Microsoft word, Microsoft Excel. Buat ne’ebé mak kona ba prátika, maibe hau fo hela dei’it teoria, alunu sira dehan katak, presiza pratika. Tanba ne’e mak eskola husu ba Ministeriu Edukasaun atu loke laboratorium ida (1) ho nia ekipamentu sira tomak atu n une’e bele fasilita alunu sira hodi prátika.
Entretantu, kestaun kona ba fura be mos, ne’ebe deputadu Parlamentu Nasional balun levanta iha plenaria, Diretor Eskola Dom Martinho, Juvencio de Jesus hatan katak, projetu fura bé mós, fundu mai husi estudante sira nia inan ho aman , kada alunu kontribui $.6.00 no mos iha kontribuisaun fundu kiik ida mai husi parseiru komitmentu servisu tasi mane Australia nian .
Alokasaun osan hodi hola material fura bé nian la’os eskola mak kaer, maibe tezoreira sira mak kaer no halo kontratu ho kompaña sira mak sosa sasan sira ne’e hodi fura bé ne’e.
Juvencio afirma liu tan katak, durante ne’e deputadu sira seidauk ba eskola ne’eba hodi halo fiskalizasaun ba projeitu fura bé mós ne’e, no eskola rasik mós la publika kona ba projeitu bé mós ne’e. Dala ruma ema sira ne’e iha interese seluk mak liga ba Parlamentu hodi diskuti malu dei’it.
Alein difikuldade rua ne’e koalia mos , Kondisaun edifisiu Eskola Dom Martinho Maliana, husi 2003 laiha kualidade, la saudavel no la adekuadu ,no mos la iha meza ,cadeira no livru balun ba profesor sira , no mos la iha fatin atu tau livru sira nebe maka fo husi Ministeiu.
Problema moru. Hau nia estudante hamutuk 1415, ho profesor 54, kontrola alunu sira dala ruma labele tanba ho kondisaun moru ne’ebé monu hotu ona ne’e problema boot mai ami. Maibé ami tenta halo ho ai nune’e bele fo seguru ba uma eskola.
Iha parte seluk, profesor Antonio Soares, komenta katak, difikuldade balun nebe profesor sira hasoru iha aula mak lingua. Transkrisaun kona ba livru ba profesor sira 100 ano atu ba 110 ano. Profesor sira barak mak iha difikuldade kona ba lingua nian, tanba livru hotu-hotu ne’ebe Ministeriu distribui mai eskola iha lingua portuguesa dei’it.
Tanba ne’e mak husu ba Ministeriu Edukasaun kontinua fo kursu intensivu ba pofesor sira. ne’ebe mak tinan-tinan halo, la’o tuir idak-idak nia disiplina diak liu tan atu nune’e profesor sira aplika tuir matéria ne’ebe sira hanorin ba estudante sira.