Atividade

BOBONARO HAHÚ FORMASAUN FAZE II BA REFORMA KURÍKULU KLASE 8

Bobonaro, 29 Jullu 2026 - Diretór Edukasaun Munisípiu Bobonaro, Miguel Freitas, hamutuk ho Diretór INFORDEPE Polo Baucau, Urbano Gusmão, formadór no formandu sira ofisialmente loke Faze II ba formasaun implementasaun reforma kuríkulu foun ba klase 8 nian. Atividade ne’e hala’o iha Sala INFORDEPE Maliana, Postu Administrativu Maliana Vila, Munisípiu Bobonaro.

Iha diskursu abertura, Diretór Edukasaun Munisípiu Bobonaru, Miguel Freitas, hato’o importánsia husi preparasaun ne’e.
“Faze II ne’e krusiál tebes hodi garante katak profesór sira hotu iha koñesimentu ne’ebé hanesan bainhira implementa kurríkulu atualizadu ne’e iha sala laran. Profesór sira tenke aproveita tempu ne’e ho di’ak, hodi nune’e bele implementa fali iha eskola ho kbiit ne’ebé foun no kapás,” hatete Miguel Freitas.

Nia hatutan tan, nia parte hakarak reforma kurríkulu ne’e la’o ho susesu iha munisípiu. Xave boot liu mak kbiit husi imi profesór sira. Ho kooperasaun di’ak entre formadór no formandu, nia fiar kualidade hanorin ba labarik klase 8 nian iha Bobonaru sei sa’e di’ak liu ba futuru.

Iha fatin hanesan, Diretór INFORDEPE Polo Baucau, Urbano Gusmão, esplika katak objetivu prinsipál husi formasaun ne’e mak atu prepara manorin sira ho abilidade sékulu XXI nian, inklui pensamentu krítiku, kreatividade, kolaborasaun, no literasia dijitál.
“Abilidade sira-ne’e nesesáriu tebes atu manorin sira bele implementa kurríkulu foun iha sala laran ho di’ak. Kurríkulu foun la hanesan uluk ne’ebé manorin mak esplika hotu. Agora, manorin orienta de’it 25%, no estudante sira mak partisipa barak to’o 75% iha prosesu ensinu no aprendizajen. Estudante sira mak halo rasik peskiza, diskusaun grupu, no aprezentasaun hodi buka matenek no koñesimentu ne’ebé presiza,” nia dehan.

Nune’e mós, Formadór Julito Mau Leto hatete katak formasaun Faze II ne’e sei foku liu ba oinsá profesór sira bele aplika matéria sira liuhosi prátika iha sala laran.
“Reforma kuríkulu ba 8º anu ne’e atu fó oportunidade ba estudante sira atu sira rasik mak bele deskobre buat ne’ebé iha, tuir matadalan husi prosesu aprendizajen nian,” haktuir Julito.

Formasaun Faze II iha Munisípiu Bobonaru ne’e foku ba dixiplina tolu: Siénsias Naturais, Edukasaun Artístika, no Língua Inglés. Formandu sira fahe ba turma tolu ho totál partisipante na’in-93, ho detallu:
Siénsias Naturais: Formandu 33 - feto 19, mane 14
Língua Inglés: Formandu 32 - feto 15, mane 17
Edukasaun Artístika: Formandu 28 - feto 11, mane 17

 

[PORTU]

BOBONARO INICIA FORMAÇÃO FASE II DA REFORMA CURRICULAR DO 8º ANO.

*Bobonaro, 29 de Julho de 2026* – O Diretor da Educação do Município de Bobonaro, Miguel Freitas, juntamente com o Diretor do INFORDEPE Polo Baucau, Urbano Gusmão, formadores e formandos, abriram oficialmente a Fase II da formação para a implementação da nova reforma curricular do 8º ano. A atividade realizou-se na Sala do INFORDEPE Maliana, Posto Administrativo Maliana Vila, Município de Bobonaro.

No discurso de abertura, o Diretor da Educação do Município de Bobonaro, Miguel Freitas, destacou a importância desta preparação.
“A Fase II é crucial para garantir que todos os professores tenham o mesmo conhecimento quando implementarem o currículo atualizado na sala de aula. Os professores devem aproveitar bem este tempo, para que depois possam implementar nas escolas com uma capacidade nova e forte,” disse Miguel Freitas.

Ele acrescentou ainda que pretende que a reforma curricular tenha sucesso no município. A chave principal está na capacidade de vocês, professores. Com boa cooperação entre formadores e formandos, ele acredita que a qualidade do ensino para as crianças do 8º ano em Bobonaro irá melhorar muito no futuro.

No mesmo local, o Diretor do INFORDEPE Polo Baucau, Urbano Gusmão, explicou que o principal objetivo da formação é preparar os professores com competências do século XXI, incluindo pensamento crítico, criatividade, colaboração e literacia digital.
“Estas competências são muito necessárias para que os professores possam implementar bem o novo currículo na sala de aula. O novo currículo não é como antes, em que o professor explicava tudo. Agora, o professor orienta apenas 25%, e os alunos participam até 75% no processo de ensino e aprendizagem. São os alunos que fazem pesquisa, discussão em grupo e apresentação para procurar o conhecimento e a sabedoria de que precisam,” disse.

Da mesma forma, o Formador Julito Mau Leto disse que a formação da Fase II vai focar-se em como os professores podem aplicar as matérias através da prática na sala de aula.
“A reforma curricular do 8º ano visa dar oportunidade aos alunos para que eles próprios possam descobrir as coisas que existem, seguindo a orientação do processo de aprendizagem,” afirmou Julito.

A formação da Fase II no Município de Bobonaro foca-se em três disciplinas: Ciências Naturais, Educação Artística e Língua Inglesa. Os formandos estão divididos em três turmas, com um total de 93 participantes, com os seguintes detalhes:
Ciências Naturais: 33 formandos - 19 mulheres, 14 homens
Língua Inglesa: 32 formandos - 15 mulheres, 17 homens
Educação Artística: 28 formandos - 11 mulheres, 17 homens

#MídiaME
#RolandoC.daCosta