Edukasaun Prioridade iha VIII Governu

Uaibitai-Baucau, 21 Agostu 2021, Sapiénsia-Edukasaun sai prioridade boot ida iha VIII Governu Konstitusional, tamba edukasaun ita hotu-hotu hatene katak, forma ema, eduka ema, atu bele lori dezenvolvimentu ba oin. Ne’eduni iha VIII Governu tau orsamentu boot ba infraestrutura. Hanesan eskola, sala aula sira hotu.

Lia hirak ne’e hato’o husi DR. Armindo Maia, Ministru Edukasaun Juventde no Desportu (MEJD) iha retiru entre VIII Goveru ho Forum Organizasaun Naun Gornamental Timor-Leste (FONGTIL) iha fatin históriku Uaibitai Matebian leten Sábadu semana kotuk ba.

Iha orsmentu tinan 2020-2021, iha 28 milões (28 juta dolar Amerika). Atu harii eskola hamutuk 240 ho sala aula hamutuk 706, ne’e orsamentu tinan fiscal 2020-2021 nian.

Ba Munisípiu Bauau rasik iha tinan ida ne’e, eskola hamutuk 26 ho sala aula hamutuk 83, ne’ebé MEJD sei harii. Prosesu kleur itun tanba Covid ne’ebe trankadu ituan iha Dili ne’eba, labele sai mai. Maybe hau bele hateten katak: prosesu la’o  ona iha aprovazionamentu atu tama ba tenderizasaun.

Ne’e la inklui haariis fatin, sala ba professor/a sira nian  ne’e seidaun tama iha planu orsamentu 2020-2021 nian.

Ba Postu Administrativu Quelicai, sei konstrui eskola 5,  nune’e mós ba Postu Admnistrativu Baguia, sei harii mós eskola 5. Ba eskola Ensinu Baziku Osohuna ne’ebé tinan kotuk anin sobu ne’e, orsamentu iha ona,  atu hadi’ak sala 6. Iha tinan ida ne’e.

Ba tinan fiscal 2022, Ministériu Edukasaun Juventude no Desortu, nafatin tau osan iha planu. Ba orsamentu tinan fiscal 2021 nian kiik oan maibe, MEJD iha esperansa katak, orsamentu ba tinan fiscal 2022 nia sei aumenta.  pakote ne’ebé MEJD simu, serka 4 milões, maybe ita mós iha fundu ida husi doador sira ho naran BEST, husi Banku Mundial serka 15 milões, ne’ebé hamutuk 19 milões mós ba infraestrutura edukativa nian.

Eskola ne’ebé MEJD sei harii no rehabilita sei lubuk ida. Ne’eduni ba maluk sira  tomak katak, eskola sira ne’ebé tinan ne’e seiduk tama planu, sei tama iha planu tinan oin mai.

Kona ba Diretor Eskola Dom Carlos  Ximenes Bele nia pergunta katak, ba professor voluntariu sira ne’ebé iha eskola ne’ebá to’o ohin loron seidauk hetan sira nia direitu. Ministru hatan katak, MEJD oras ne’e dadaun prepara hela vaga ba professor sira hamutuk 975, ne’ebé atu troka professor sira ne’ebé balun mate ona, balun tinan avansadu atu reforma, no balun moras, balun muda ona fatin seluk.

Prosesu rekrutamentu oras ne’e dadaun verifikasaun dadus. Tanba iha tinan ida nia laran, dadus ne’ebé tama Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu katak: Voluntáriu ne’ebé iha, agora dadaun ne’e hamutuk ema na’in rihun ida resin.

Espera katak, iha fulan Setembru tinan ida ne’e sei fó sai avizu kona bá konkursu nian. Kandidatu sira tenke ba konkore ba vaga 975 ne’e. maybe Ministériu nia hakrak fulan Dezembru  nia rohan kandidatu sira ne’e bele rekruta hotu ona.

Kona bá Kurrikulu ne’ebé joven ida  husi Bekora katak Edukasaun iha Timor kualidade laiha; hatan ba ida ne’e, DR. Armindo Maia, Ministru Edukasaun Juventude no Desortu katak, edukasaun la’os fasil, prosesu sei naruk. Formasaun parte MEJD halo nafatin.

Ba Baucau de’it iha Polo Infordepe Baucau, iha ema na’in atus rua resin mak oras ne’e dadaun tuir formasaun Bacherelatu nian. Programa hanesan iha Dili iha, iha Maliana mós iha. Formasaun la’o nafatin.

Hatan Kona bá preokupasaun sosiedade sivil nian ba kurrikulu, relasiona ho estudante husi Ensinu Secundaria Jeral Quelicai  ne’ebe hato’o Poezia ida ho lingua Indonezia iha iventu retiru ne’e, katak Ministéru rekonhese eru ida ne’e, no hameno ba manorin sira katak, it abele apende lingua oi-oin maybe tuir konstituisaun RDTL katak lingua official rua mak  : Portugues no Tetum. Tanba iha edukasaun mós presiza hanorin  dalen ruan ne’e.

Kurrikulu kona ba I siclu, II Siclu no III Siclu la’o ona, agora ba la’o dadauk, ita espera katak III siclu tama mós ba kurrikulu ensinu sekundária.

Edukasaun ne’e responsavel komun, la’os Ministériu Edukasaun de’it. MEJD iha responsabilidade, ba to’o autoridade Munisipál, to’o iha báze aman inan sira mós tenke iha responsabilidade ba edukasaun imi nia oan sira.  (media.gab.min.Bosco)


Imprimir   Email